przerwa techniczna - technical break

W związku z pewnymi okolicznościami na dzień dzisiejszy zawieszam z przykrością stronę www.hypotonia.ovh. Wkrótce zapraszam ponownie.

Due to some circumstances, I have to suspend activity of www.hypotonia.ovh. You are warm welcome soon.

MNC

HIPOTONIA CO JEST WAŻNE NA PRZYSZŁOŚĆ.

    Worek do którego wrzuca się dzieci z hipotonią jest bardzo duży, szkoda że nie jest to worek ŚW. Mikołaja :) Co mam na myśli ?  Otóż w tym  miejscu znajdują się dzieci z autyzmem, za, adhd, add , z niezdiagnozowanymi  zaburzeniami genetycznymi, metabolicznymi, chorobami tkanki łącznej,  i także dzieci z upośledzeniem umysłowym. Oczywiście czasem jest trudno zdiagnozować jakieś dziecko i stanowi to niezwykłe wyzwanie, ale w praktyce spotykam się głównie tylko z diagnozą : hipotonia i całą masą komponentów (dodatkowych objawów), w których zaburzeniu ulegają różne sfery tzn.: z trudnymi zachowaniami, zaburzeniami emocjonalnymi, adaptacyjnymi, dezorganizacyjnymi i wieloma innymi o których tu nawet nie wspomniałam.

 To prawda zespół ten stanowi niezwykłe wyzwanie diagnostyczne, ponieważ jest to nieswoisty zespół objawów i nie stanowi on odrębnej jednostki chorobowej. Jednak diagnozę trzeba urzetelniać i uzupełniać.

Najistotniejsze jest ustalenie, czy obniżonemu napięciu mięśniowemu towarzyszą inne objawy. W początkowych stadiach chorób hipotonia może stanowić dominujący objaw, co tym bardziej utrudnia diagnostykę dziecka wiotkiego.

 Ustalenie rozpoznania wymaga współpracy wielu specjalistów m. In.: neonatologa, neurologa, okulisty, genetyka, specjalisty chorób metabolicznych, ortopedy. Jak i również wykonania wielu badań dodatkowych.

Bardzo ważne jest ustalenie przyczyny, chociażby z powodu planowanej operacji, kiedy anestezjolog  zapyta Cię o to, ponieważ są inne procedury postępowania w przypadku hipotonii typu ośrodkowego, a zupełnie inne w hipotonii pochodzenia obwodowego.

Przyczyny:

  Przyczynę obniżonego napięcia mięśniowego można rozpatrywać w czterech głównych aspektach:

·      hipotonia pochodzenia ośrodkowego; w wyniku niedotlenienia, krwawienia śródczaszkowe, zakażenia ośrodkowego układu nerwowego, encefalopatii, czyli uszkodzenia mózgu wywołane różnymi czynnikami np.: toksynami, truciznami, metalami ciężkimi

·      hipotonia pochodzenia obwodowego; choroby układu nerwowo- mięśniowego (rdzeniowy zanik mięśni, neuropatie, miopatie wieku niemowlęcego),

·      zaburzenia genetyczne, w których obecne są cechy dysmorfii, czyli charakterystyczne cechy wyglądu dla danej jednostki chorobowej, które odróżniają dziecko od ogólnie przyjętego kanonu urody (Zespół Downa, Zespół Willego i Pradera),

·      choroby tkanki łącznej; elastopatie pierwotne np.: Zespół Ehlersa i Danlosa, lub elastopatie wtórne w wyniku przebiegu chorób metabolicznych.

 Zjawisku samej hipotonii poświeciłam ten blog. Przypomnę tylko, że  nazwa  hipotonia/obn w Pl jest stosowana zamiennie, natomiast  w Anglii  ponoć nie jest to tożsame. Obniżone napięcie mięśniowe nie oznacza hipotonii.

Obniżone napięcie mięśniowe (hipotonia) jest to deficyt zdolności do utrzymania kontroli postawy ciała przeciwko sile grawitacji.

 Inna definicja wiotkości  to zmniejszony opór na ruchy bierne kończyn, z często występującym zwiększonym zakresem ruchów w stawach. Określana jest również „zespołem dziecka wiotkiego”(flopy child)

Objawy

Często mówi się o triadzie objawów u dziecka z obniżonym napięciem mięśniowym jest to:
dysmorfia + hipotonia + choroba metaboliczna.

Przy różnicowaniu przyczyn wiotkości, należy również uwzględnić:

·      wiek dziecka (noworodek, niemowlę, dziecko)

·      obecność niedowładu

·      ocenić odruchy fizjologiczne (prawidłowe, wygórowane, osłabione, nieobecne)

·      przeprowadzić dokładny wywiad rodzinny – choroby matki (miastenia, dystrofia miotoniczna)

·      przeprowadzić dokładny wywiad okresu prenatalnego ( ruchy płodu), okresu okołoporodowego ( obniżona punktacja w skali Apgar, może sugerować obniżone napięcie mięśniowe od chwili narodzin)

·      ustalić lokalizację zmian

U niemowląt dodatkowo obserwuje się:

·      niechęć do leżenia na brzuchu

·      trudności w podpieraniu się na przedramionach po 3 miesiącu życia

·      po 4 miesiącu pozostają zgięte kolana

·      dodatkowo stabilizują się zaciskając pięści

·      niechętnie czworakują/raczkują, jako formę lokomocji często wybierają shuffing czyli przemieszczanie się na pośladkach. 

Leczenie dzieci z obniżonym napięciem mięśniowym jest uzależnione od jego przyczyny.

 Fizjoterapia jest bardzo ważnym czynnikiem terapeutycznym, pozwala na zapobieganie następstwom hipotonii tj: deformacjom w obrębie układu kostnego, jak również przeciwdziała zmianom w budowie i funkcji mięśni.

Objawy kliniczne /konsekwencje:
(dotyczące narządu ruchu i postawy dziecka z obniżonym napięciem mięśniowym) :

·      trudno wykrywalne odruchy toniczne,

·      obecne są odruchy rdzeniowe

·      trudność w utrzymaniu prawidłowej pozycji ciała,

·      deficyt reakcji prostowania

·      skłonność do przyjmowania pozycji nieprawidłowych i niezwykłych

·      duży, wypukły brzuch, koślawe kolana

·      dzieci te preferują siad W (pupa między stopami)

·      dziecko jest ciche, zadowolone, mało ruchliwe

·      ma słabe ruchy oddechowe

·      cichy głos, otwarte usta, trudności z gryzieniem, wady wymowy

·      przeprosty w stawach kolanowych i łokciowych

·      często podpiera głowę

·      w pozycjach wysokich szuka dodatkowej stabilizacji np. zahacza nogą o krzesło, opiera się plecami o ścianę.

                                                                                                                                  MNC,

Badanie kliniczne dziecka z obniżonym napięciem mięśniowym:

Próba trakcyjna
Próba trakcyjna pull to sit , dziecko leżące na plecach, podciąga się za ręce, aby linia ciała utworzyła z podłożem kąt 45°. W tej pozycji głowa zdrowego niemowlęcia powinna być utrzymana w linii tułowia lub przygięta do mostka. Opadanie głowy do tyłu poza okresem noworodkowym świadczy o hipotonii osiowej.

Objaw szarfy
Objaw szarfy szraf sign, bada się u dziecka leżącego na plecach, próbując „owinąć” kończynę górną wokół szyi dziecka, jeśli możliwe jest przesunięcie łokcia poza linię środkową ciała, świadczy o to obniżonym napięciu mięśniowym w obrębie obręczy barkowej dziecka.

Odruch Landaua
Odruch Landaua central suspension, dziecko układa się na dłoni badającego, brzuchem do podłoża. Ocenia się ułożenie głowy, krzywizny tułowia oraz stopień zgięcia kończyn. U zdrowego noworodka, głowa może opadać, tułów jest łukowato zgięty, kończyny zwisają w pozycji zgięciowej. W przypadku dziecka wiotkiego w okresie noworodkowym kończyny zwisają bezwładnie, tułów tworzy łuk, głowa opada.

Objaw luźnych barków
Objaw luźnych barków shoulder suspension, bada się trzymając dziecko pod ramionami i unosząc je. Dziecko z obniżonym napięciem mięśniowym, nie przeciwdziała sile grawitacji i wyślizguje się, głowa opada.

Objaw scyzoryka
U dzieci w drugim półroczu, bada się objaw scyzoryka. Sadza się dziecko i obserwuje jego reakcję. Zdrowe niemowlę utrzymuję tę pozycję, głowa jest najwyższym punktem, natomiast dziecko z obniżonym napięciem mięśniowym zgina plecy w łuk, lub całkowicie kładzie się na udach, nie kontroluje głowy.

Dziecko z hipotonią charakteryzuje się małą aktywnością ruchową, dużo śpi, różnorodność jego ruchów jest uboga i nie jest chętne do obserwowania świata czy czerpania z niego doświadczeń.

Dziecko z hipotonią mięśniową charakteryzuje się niską aktywnością ruchową. Niemowlę śpi dużo a gdy nie śpi to jego motoryka jest bardzo uboga, porusza się bardzo mało. Takie dziecko nie jest chętne do obserwowania świata wokół niego i zbierania doświadczeń. Co możesz zrobić aby to zmienić i mu pomóc ? 
Wspieranie dziecka z hipotonią mięśniową w warunkach domowych ( innym razem).

 W przypadku dziecka starszego należy pamiętać, że to rodzice bądź ktoś inny z rodziny ( dziadek, rodzeństwo, kuzyni)  dają dziecku przykład prezentując swoje podejście do aktywności fizycznej . Chodzi o to aby zaszczepić iskrę entuzjazmu do ruchu.Dobrym bodźcem do aktywności ruchowej jest również zwierzę domowe tj pies lub kot.

ROLA ZABAWY.

Zabawa jest inwestycją na całe życie. Przeczytaj, co zyska przyszły dorosły, bawiąc się dzisiaj z rodzicami i rówieśnikami. To o co chodzi większości rodziców - SAMODZIELNOŚĆ.


Warto zwrócić uwagę, że niektóre zabawy mają szczególnie korzystny wpływ na rozwój dziecka. W jaki sposób proces ten następuje?

Układ przedsionkowy, czyli biegam i czytam

Pierwszym układem sensorycznym rozwijającym się już w czwartym miesiącu ciąży jest układ przedsionkowy, który reguluje poczucie ruchu i równowagi (to m.in. części ucha wewnętrznego). Kobieta aktywna ruchowo w ciąży cały czas stymuluje rozwój tego układu. Prawidłowo ukształtowany decyduje o szybkim rozwoju motoryki dużej, a więc o tym, czy dziecko będzie sprawnie chodzić, biegać, skakać, jeździć na nartach, ale nie tylko. W klasie „0” sprawny układ przedsionkowy będzie odpowiadał za utrzymywanie gałek ocznych w równowadze, co jest niezbędnym warunkiem do rozpoczęcia czytania. Ponadto bez aktywacji układu przedsionkowego, jeżeli pozostajemy w bezruchu jesteśmysenni, apatyczni, dorośli piją kolejną kawę, a dzieci nudzą się, gdyż nie są zdolne do bardziej złożonej aktywności. Dzieci często same dążą do autostymulacji, również w szkole, np. bujają się na krzesłach, kręcą się, upuszczają przedmioty, uwielbiają wesołe miasteczka i symulatory lotów.

Dlatego tak ważny jest w-f w szkole, a mąż dziwi się, że żona po lekcji aerobiku zabiera się za prace domowe, a jeszcze niedawno była tak zmęczona.

Wszystkie zabawy ruchowe kształtują prawidłowo układ przedsionkowy oraz motorykę dużą, zapewniając jednocześnie odpowiedni poziom ogólnej aktywności. Ganiany, czyli berek, akrobacje na trzepaku, rower, łyżwy, skakanie w gumę, gra w klasy rozwijają układ przedsionkowy (zmysł równowagi) oraz motorykę dużą.

Zabawa dla mózgu

Jeżeli zmysł równowagi funkcjonuje prawidłowo, dziecko zalicza o wiele mniej siniaków, szybko uczy się jeździć na rowerze, pływa na desce. To są namacalne, dla wszystkich widoczne korzyści, ale w mózgu dziecka kształtują się wówczas bardzo ważne mechanizmy odpowiadające za współpracę obu półkul mózgowych. Przy dobrej równowadze, w procesie ruchu jednocześnie uczestniczą obie półkule mózgowe, prawa i lewa strona ciała. Jeżeli wykonujemy ruchy naprzemienne (to znaczy wyzwalające aktywność jednocześnie lewej ręki i prawej nogi lub odwrotnie), to ilość połączeń nerwowych w miejscu odpowiadającym za komunikację międzypółkulową rośnie (to miejsce nazywane jest ciałem modzelowatym lub spoidłem wielkim, przypomina małą poduszkę na której osadzone są obie półkule). Pierwowzór ruchu naprzemiennego powstaje w czasie raczkowania.

Jest on akcentowany przez modelki na wybiegu (sama nazwa wybieg jest tutaj bardzo trafna i nie bez powodu kojarzy się z wybiegiem dla koni) oraz przy uprawianiu rożnych sportów np. chód, bieganie, jazda na rolkach, łyżwach, nartach, taniec, itd. Mamy  wtedy dużą szansę na prawidłową integrację międzypółkulową.

Ale dlaczego to takie ważne?

Każda z półkul przetwarza informacje w specyficzny dla niej sposób. Półkula logiczna(najczęściej lewa) zajmuje się szczegółami, częściami, przetwarzaniem języka i wzorów w sposób sekwencyjny – krok po kroku. Półkula całościowa(najczęściej prawa, nazywana też gestalt, półkulą emocjonalną, artystyczną) przetwarza informacje w sposób globalny – informacje te to obrazy, emocje, rytm, intuicja.

Współpraca między obiema półkulami zapewnia pełne wykorzystanie potencjalnych możliwości mózgu, decyduje o tym, czy tango oprócz poprawności kroków jest porywające w swoim wyrazie, czy litery ułożone po kolei w słowo są odbierane przez mózg również całościowo, co sprawia, że czytanie jest dla dziecka łatwe i przyjemne.

Przy zaburzeniach dyslektycznych podaje się często dzieciom nootropil, lek wspomagający krążenie mózgowe w rejonie spoidła wielkiego. Pamiętajmy jednak, że połączenia nerwowe w spoidle wielkim wykształcają sięw trakcie wykonywania ruchów naprzemiennych i powinny powstać w trakcie zabawy zanim dziecko pójdzie do szkoły!

Motoryka mała

Wiele zabaw kształtuje motorykę małą –sprawność dłoni i palców, wykonywanie drobnych precyzyjnych ruchów. Prawidłowo ukształtowana owocuje nie tylko czytelny charakterem pisma, ale również większą samodzielnością życiową(guziki i sznurowadła nie stanowiły dawniej takiego problemu), a w przyszłości precyzją w wykonywaniu wielu prac, nie tylko zegarmistrzowskich.

Ze względu na bliskie sąsiedztwo w mózgu ośrodka ruchowego mowy (odpowiadającego za ruchy narządów artykulacyjnych) i ośrodka ruchowego dla dłoni w płacie czołowym,stymulacja dłoni korzystnie wpływa na rozwijanie sprawności narządów mowy(artykulacyjnych), co owocuje poprawną wymową. Pchełki, bierki, gry planszowe, zabawy plasteliną, szycie, robienie na drutach, wyszywanie, rysowanie, malowanie, gra w karty, w kapsle, domino, wycinanki, plecenie wianków, struganie fujarek, klocki, puzzle, zabawki z „jajek niespodzianek” to zabawy świetnie rozwijające motorykę małą. Jednocześnie są to zabawy rozwijające koordynację wzrokowo-ruchową, analizę i syntezę wzrokową oraz koncentrację uwagi.

Zabawy ruchowe na powietrzu również rozwijają percepcję wzrokową, kształtując prawidłowe widzenie trójwymiarowe, widzenie obwodowe, perspektywę głębi.

Komunikacja przyszłego dorosłego

Ważną umiejętnością rozwijającą się podczas zabaw zespołowych o charakterze ruchowym lub tematycznym jest komunikacja językowa. Zabawa w dom, w wojnę, w Indian, w sklep, w szkołę, stanowiła swoiste pole doświadczalne dla kształtowania się tej umiejętności. Doskonalenie percepcji słuchowej również przyczyniało się do prawidłowego rozwoju mowy i języka. Taniec, granie na różnych instrumentach, doskonaliły słuch muzyczny. Śpiewanie piosenek, głuchy telefon kształtowały prawidłowy słuch fonematyczny umożliwiający różnicowanie głosek różniących się określonymi cechami (dla dziecka z zaburzonym słuchem fonemowym wyrazy: „Kasia”, „kasa” i „kasza” mogą oznaczać to samo, gdyż nie różnicuje ono głosek różniących się jedynie miejscem artykulacji – „sz”, „s”, „ś”). Opowiadanie historyjek i bajek, gra w państwa i miasta rozwijały natomiast pamięć słuchową. Im większy jest udział osobistego doświadczenia w trakcie zabawy, tym większą rolę odgrywa ona w procesie kształtowania się bazowych wzorców uczenia się.

Dotyk

Bardzo często nie doceniamy roli dotyku, tymczasem widzieć dom na obrazku (lub na ekranie), a zbudować go samemu z klocków – to dwie różne sprawy!Pamięć ruchowa i czuciowa, najczęściej niedoceniana (zostawiana dla niewidomych) pozwala przechować wiele doświadczeń. Zabawy w piaskownicy, lepienie z plasteliny, budowanie z klocków, robienie fujarek, gra na instrumentach, szycie – to tylko niektóre z zabaw pozwalających uczyć się również przez dotyk. Im bardziej atrakcyjne są zabawy, im więcej funkcji stymulują, tym bardziej intensywnie rozwija się u dzieci wyobraźnia, która pozwala nie tylko odbierać rzeczywistość, ale również ją przetwarzać i przewidywać skutki tego przetwarzania.

Wytworzone w dzieciństwie bazowe wzorce uczenia się będą decydowały, w jaki sposób dziecko będzie funkcjonowało w przyszłości.

Zastanówmy się, jakie wzorce bazowe rozwiną trzy dziewczynki bawiące się ubieraniem lalek w gotowe ubranka oraz trzy dziewczynki bawiące się w pracownię krawiecką szyjącą ubrania dla lalek. Obie grupy będą rozwijały komunikację językową, dotyk, motorykę małą. Ale tyko dziewczynki szyjące ubranka rozwiną analizę i syntezę wzrokową, widzenie symetryczne, koordynację wzrokowo ruchową, drobne precyzyjne ruchy palców oraz wyobraźnię przestrzenną, która z pewnością zaprocentuje na lekcji geometrii w szkole.

Wyobraźmy sobie chłopca, który w czasie zabawy w Indian wspina się na pagórek i chłopca, który gra w grę komputerową, sterując postacią chłopca wchodzącego na górkę. Jakie wzorce bazowe zostaną wykształcone? Chłopiec-Indianin wchodząc na górkę doświadczy zmiany grawitacji, co zostanie zakodowane w jego układzie przedsionkowym oraz poprzez czucie w ścięgnach i mięśniach kolan. Rozglądając się dookoła będzie rozwijał trójwymiarowe widzenie horyzontalne, obraz będzie rozprzestrzeniony na całej siatkówce oka, będzie również rozwijał perspektywę głębi. Doświadczy wrażenia zapachu(często nie uświadamiamy sobie tego, ale mózg zapamiętuje te wrażenia), „dotyku” nierówności terenu poprzez podeszwę obuwia, uczucia ciepła lub chłodu, być może wrażeń słuchowych (odgłosy ptaków, indiańskie nawoływania, bicie własnego serca).

Wrażenia chłopca siedzącego przed komputerem będą zupełnie inne. Układ przedsionkowy zaangażowany jest w bardzo małym stopniu (tylko równowaga statyczna), wchodzeniu figurki chłopca ekranowego na górę będzie towarzyszyło naciskanie myszki, a więc wzorzec zamiast w nogach zostanie zakodowany w dłoniach. Zamiast widzenia horyzontalnego wielbiciel gier komputerowych rozwija ogniskowanie dwuwymiarowe na płaszczyźnie – obraz skupiony jest w dołku centralnym siatkówki. Oprócz tego, że narażony jest na krótkowzroczność, słabiej rozwija perspektywę głębi, która jest niezbędna do prawidłowej oceny odległości, np. podczas manewru wyprzedzania. Brak jest wrażeń zapachu, dotyku, temperatury, dźwięk dochodzący z komputera niewiele ma wspólnego z odgłosami z rzeczywistości. Perspektywa głębi zostaje pominięta. Jeżeli wielbiciel gier mieszka np. na ósmym piętrze wieżowca i jeździ windą ma szansę odczuć zmiany grawitacji jako ucisk w żołądku, ale z wchodzeniem na górkę nadal ma to niewiele wspólnego. 

Rodzic uczy zabawy!

Na tle wszystkich badanych grup najrzadziej bawią się z dziećmi rodzice obecnych sześciolatków, nawet wtedy, gdy nie pracują! Często rodzice sami są „niewolnikami” seriali telewizyjnych i komputera. Takie wzorce zachowań przekazują więc swoim dzieciom uważając je często za syndrom nowoczesności. Najczęściej są zupełnie nieświadomi następstw „telewizyjnego dzieciństwa”.

Analizując wyniki badania możemy prześledzić, jak zmieniał się model zabawy na przestrzeni kilku pokoleń. Istnieją również zabawy uniwersalne, obecne w każdej grupie wiekowej, np. zabawa w ganianego i w chowanego, walka na karabiny (zmienia się tylko materiał z którego karabiny powstają) oraz zabawa lalkami (lalki też ulegają znacznym przemianom).

Rodzice zupełnie nie biorą pod uwagę tego, że zabawa z dzieckiem wywiera korzystny wpływ również na nich. Pozwala na odprężenie się od codzienności, nawiązanie dobrego kontaktu, zachowanie dobrej formy fizycznej, rozwijanie wspólnych pasji i zainteresowań, naukę różnych umiejętności.

Rodzice i Wychowawcy – pamiętajmy o tym, że tylko radosna, różnorodna, nieskrępowana zabawa w dzieciństwie może ukształtować człowieka z wyobraźnią, wykorzystującego w pełni swoje potencjalne możliwości intelektualne, widzącego wyraźnie cel i sens swojego życia, pamiętającego o tym, że obok niego żyją inni ludzie.

Bibliografia

Wykorzystano informacje zawarte w książce Carli Hannaford „Zmyślne ruchy, które doskonalą umysł. Podstawy kinezjologii edukacyjnej”, wydawnictwo Medyk Sp. z o.o., 1998.

    autor Barbara Łuczak